W dzisiejszych czasach, gdy technologia stara się nas przekonać, że jesteśmy superbohaterami, wielozadaniowość wydaje się być kluczem do osiągnięcia sukcesu w pracy, nauce i codziennym życiu. Wszyscy chcemy wierzyć, że potrafimy robić kilka rzeczy naraz: odpowiadać na maile podczas spotkań online, uczyć się do sprawdzianu słuchając muzyki, czy prowadzić samochód rozmawiając przez telefon.
Jako rodzice, często dążymy do tego, aby nasze dzieci były maksymalnie efektywne i produktywne. Coraz więcej badań naukowych dowodzi, że wielozadaniowość to mit, a zrozumienie tego faktu może mieć kluczowe znaczenie we wspieraniu naszych dzieci w ich edukacji i drodze do samodzielności w uczeniu się.
Dlaczego wierzymy w wielozadaniowość?
Przykłady z życia, takie jak jednoczesne pisanie maila i rozmawianie przez telefon, wydają się potwierdzać naszą wielozadaniowość. To jednak złudzenie! W rzeczywistości nasz mózg jest w stanie wykonywać tylko jedno zadanie wymagające minimalnego zaangażowania poznawczego. W momencie, kiedy obie czynności wymagają świadomej uwagi, nasza efektywność dramatycznie spada. Skutek jest taki, że zajmuje to więcej czasu, niż gdybyś najpierw napisał maila, a potem wykonał telefon.
Wielozadaniowość to kosztowne przełączanie się pomiędzy zadaniami
To, co często mylimy z wielozadaniowością, to w rzeczywistości szybkie przełączanie się między różnymi zadaniami. Każde takie przełączenie wiąże się z dodatkowym czasem i energią, co obniża naszą ogólną wydajność i prowadzi do popełniania błędów. Przełączenie się między zadaniami zajmuje więcej czasu niż wykonanie ich pojedynczo. Jeśli zadania są złożone ten czas rośnie oraz zwiększa się ilość możliwych błędów do popełnienia.
Naukowcy Paul A. Kirschner i Pedro De Bruyckere (2017) podkreślają, że wielozadaniowość negatywnie wpływa na naukę. Uczeń, który próbuje notować to, co mówi nauczyciel i jednocześnie rozmawiać z kolegą z ławki, nie jest w stanie efektywnie przyswajać wiedzy. We wszystkich tych czynnościach chodzi o skupienie uwagi. Uczeń robiący notatkę jest bardziej skupiony na tym, co ma zapisać niż ten, niż ten, który próbuje jednocześnie rozmawiać z kolegą. Dlatego, by lepiej a przede wszystkim szybciej wykonać zadania, rób je po kolei. Do tego samego zachęcaj swoje dziecko.
Jak pomóc dzieciom unikać pułapki wielozadaniowości?
- Podkreśl znaczenie skupienia na jednym zadaniu: Naucz dziecko, że koncentracja na jednym zadaniu jest kluczowa dla efektywnego uczenia się. Wyjaśnij, jak ważne jest dokończenie jednego zadania, zanim rozpocznie kolejne. Do zwiększenia efektywności uczenia się oraz koncentracji na jednym zadaniu wykorzystaj technikę pomodoro.
- Zachęcaj do robienia przerw: Regularne przerwy pomagają odświeżyć umysł i zwiększają koncentrację, co jest niezbędne dla efektywnej nauki i pracy. Przerwy powinny być proporcjonalne do czasu poświęconego na naukę.
- Planuj wspólnie z dzieckiem czas nauki: Pomóż dzieciom organizować czas nauki, określając wyraźne bloki czasowe na poszczególne zadania. Planowanie i rozłożenie nauki w czasie pozwoli unikać pokusy wielozadaniowości i skupić się na jednym zadaniu naraz.
- Namawiaj do określenia priorytetów: Zachęcaj dziecko do rozpoczęcia nauki od najważniejszego lub/i najtrudniejszego zadania. Dzięki temu nie będzie odczuwać niepokoju związanego z czekającym na nie trudnym zadaniem, a dzięki temu łatwiej będzie mu oprzeć się wielozadaniowości.
- Zaakceptuj to: Zmiana zachowania zaczyna się od zaakceptowania go. Rozmawiaj z dzieckiem o wielozadaniowości, by samo mogło ją zauważyć w swoim sposobie uczenia się. Tak samo, jak ty jest przyzwyczajone do szumu aktywności, jaką daje wielozadaniowość.
Wielozadaniowość to mit! Rozprawienie się z nim wymaga zmiany podejścia zarówno od nauczycieli, rodziców, jak i samych uczniów. Skupienie na jednym zadaniu, efektywne planowanie czasu oraz świadome korzystanie z technologii mogą znacząco poprawić efektywność nauki i pracy. Jako rodzice, odgrywamy kluczową rolę w kształtowaniu nawyków naszych dzieci, które pozwolą im osiągnąć sukces edukacyjny a w przyszłości uniknąć pułapek wielozadaniowości.
Bibliografia
Nordengen K., Mózg rządzi. Twój niezastąpiony narząd rządzi, 2016
Weinstein Y. & Sumeracki M., Understanding how we learn. A visual guide, 2019
