Na pewno nie raz napotkałaś/eś się na różnorodne teorie i podejścia, które obiecują skuteczne metody uczenia się. W świecie edukacji krąży wiele mitów i teorii, które mają na celu ułatwienie procesu nauki. Jedną z popularniejszych koncepcji jest ta dotycząca stylów uczenia się. Według niej każdy uczeń, uczennica ma swój unikalny sposób przyswajania wiedzy i jest wzrokowcem, słuchowcem lub kinestetykiem. Po wpisania w wyszukiwarkę hasła “learning styles” otrzymamy aż 2 280 000 000 wyników! Czy na pewno znajomość stylu uczenia się to klucz do sukcesu edukacyjnego naszych dzieci?Badania przeprowadzone przez Cedar’a Rienera i Daniela Willinghama “The Myth of Learning Styles“ opublikowane w 2010 roku , rzucają istotne światło na teorię stylów uczenia się. Choć intuicyjnie wydaje się, że dopasowanie metody uczenia się do preferencji osoby uczącej może dawać lepsze wyniki, nie istnieją jednak żadne dowody naukowe na poparcie tej tezy. Nie ma sprecyzowanej definicji, czym są tyle uczenia się oraz wiarygodnego narzędzia, którym można sprawdzić styl uczenia się.
Co nauka mówi o stylach uczenia się?
Riener i Willingham podkreślają, że choć uczniowie faktycznie różnią się między sobą pod względem zdolności, wiedzy oraz zainteresowań, nie ma wystarczających dowodów na to, że dopasowanie metody uczenia się do rzekomego „stylu uczenia się” ma znaczący wpływ na proces edukacyjny. Co więcej, próby zdefiniowania dziecka jako wyłącznie wzrokowca, słuchowca czy kinestetyka mogą prowadzić do niepotrzebnego ograniczania jego potencjału.
Dlaczego wciąż wierzymy w style uczenia się?
Pomimo braku mocnych dowodów naukowych, wiara w teorię stylów uczenia się wciąż jest powszechna. Popularność teorii stylów uczenia się może wynikać z kilku czynników. Po pierwsze, każdy dziecko jest inne, co sprawia, że łatwo uwierzyć w ideę, że każde ma swój unikalny styl uczenia się. Po drugie, idea ta wpisuje się w egalitarny pogląd na edukację, według którego każdy ma swoje mocne strony. Na koniec, teoria ta stała się częścią „wiedzy powszechnej”, co dodatkowo utrwala jej obecność w dyskursie edukacyjnym.
Co naprawdę wpływa na proces nauki?
Różnice między dziećmi są niezaprzeczalne i mają wpływ na proces uczenia się. Jednak, jak podkreślają Riener i Willingham, kluczowe są tu inne aspekty niż styl uczenia się. Zdolności, wcześniejsza wiedza oraz zainteresowania to czynniki, które znacząco wpływają na efektywność uczenia się. Przykładowo, znajomość podstawowych faktów matematycznych jest niezbędna do rozwijania zaawansowanych umiejętności matematycznych, podobnie jak wiedza historyczna jest kluczowa do zrozumienia przyczyn i skutków II wojny światowej.
Co zamiast stylów uczenia się?
Zamiast skupiać się na niepotwierdzonych teoriach, warto zwrócić uwagę na to, co nauka mówi o efektywnych strategiach uczenia się. Badania w dziedzinie psychologii poznawczej i edukacji oferują szereg wskazówek, jak poprawić proces uczenia się, skupiając się na zrozumieniu i zastosowaniu mechanizmów pamięci oraz motywacji. Warto pracować z dzieckiem nad wytrwałością (ang. grit, Angela Duckworth) oraz postawą nastawienia na rozwój (ang. growth mindset, Carol Dweck). Badania Henry’ego Roedigera o roli testowania podczas uczenia się pokazują, jakie działania wspierają zapamiętywanie i rozumienie.
Rodzice są przewodnikami w uczeniu się i pierwszym wsparciem. Skuteczne metody uczenia się często stoją w kontrze do intuicji, wymagają wysiłku, zaangażowania i czasu. Warto zachęcać dzieci do korzystania ze sprawdzonych – przebadanych naukowo – metod uczenia się, takich jak: technika pomodoro, notatki metodą Cornella lub gwiazda skojarzeń, metoda Feynmana, uczenie się za pomocą fiszek i inne.
Kluczem do wsparcia dzieci w nauce jest nie sztywne trzymanie się niepotwierdzonych teorii, ale elastyczne podejście, które bierze pod uwagę indywidualne potrzeby, zdolności oraz zainteresowania. Warto skupić się na budowaniu fundamentów wiedzy i zachęcania dzieci do testowania różnorodnych metod uczenia się, zamiast ograniczać je do jednej, rzekomo najlepszej metody. Pamiętajmy, że każde dziecko jest wyjątkowe i zasługuje na wsparcie w odkrywaniu własnych skutecznych metod uczenia się.
Bibliografia:
Riener C. & Willingham D., The Myth of Learning Styles, 2010 [w:] Change The Magazine of Higher Learning 42(5):32-35
Brown P., Roediger H., McDaniel M., Make it Stick: The Science of Successful Learning, 2014
